Gdzie oddać stary telewizor — kineskopowy, plazmowy, LCD: wszystkie opcje i ich realny koszt

Dlaczego telewizora nie wolno wystawić przy śmietniku

To nie jest kwestia dobrych obyczajów, tylko przepisów o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.

Każdy telewizor ma na obudowie symbol przekreślonego kosza na śmieci. To oznaczenie wynikające z przepisów o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym i znaczy dokładnie tyle: tego urządzenia nie wolno wyrzucić razem z odpadami komunalnymi. Zużyty sprzęt zbiera się selektywnie, osobnym strumieniem, żeby trafił do zakładu przetwarzania, a nie na składowisko.

Powód jest praktyczny, nie biurokratyczny. Telewizor kineskopowy ma w kineskopie ołów, a na wewnętrznej stronie ekranu warstwę luminoforu — pęknięty kineskop to realne zagrożenie. Starsze telewizory LCD podświetlane lampami zawierają rtęć w lampach podświetlenia. Plazmy i nowsze panele to z kolei duże ilości metali i tworzyw, które da się odzyskać, jeśli sprzęt trafi we właściwe miejsce, i które są bezpowrotnie stracone, jeśli nie trafi.

Za pozbycie się zużytego sprzętu poza wyznaczonym systemem zbierania grozi kara grzywny. Odpowiada osoba, która sprzęt wystawiła, a nie firma, która go potem znalazła pod śmietnikiem. Warto o tym pamiętać, zanim ktoś doradzi, żeby „po prostu zostawić przy kontenerze”.

Opcja 1 — sklep przy dostawie nowego telewizora

Najtańsza droga, o ile akurat kupujesz nowy sprzęt. Ma jednak warunki, o których sprzedawcy niechętnie mówią.

Sprzedawca, który dostarcza ci nowy sprzęt przeznaczony dla gospodarstwa domowego, ma obowiązek nieodpłatnie odebrać w miejscu dostawy stary sprzęt tego samego rodzaju, pełniący te same funkcje. Kupujesz telewizor z dostawą do domu — możesz oddać stary telewizor kurierowi. To wynika wprost z przepisów o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym i nie jest uprzejmością sklepu.

Warunki, które przesądzają, czy to zadziała:

• Sprzęt musi być tego samego rodzaju — telewizor za telewizor, nie telewizor za pralkę
• Odbiór dotyczy miejsca dostawy, a nie dowolnego terminu później
• Zgłoś chęć oddania starego sprzętu przy składaniu zamówienia, nie w drzwiach — kurier musi mieć to w zleceniu
• Sprzęt powinien być kompletny; rozebrany na części telewizor to już odpad, a nie zużyty sprzęt
• Jeśli odbierasz zakup samodzielnie ze sklepu, obowiązek odbioru w miejscu dostawy nie działa — wtedy zostaje ci punkt zbierania

Osobny przepis dotyczy dużych sklepów ze sprzętem: jednostka handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży zużytego sprzętu wynoszącej co najmniej 400 m² ma obowiązek przyjąć nieodpłatnie drobny sprzęt, którego żaden zewnętrzny wymiar nie przekracza 25 cm, bez konieczności kupowania czegokolwiek. To świetna droga dla czajnika, żelazka czy suszarki, ale telewizor się w tym wymiarze nie mieści i tego zwyczajnie nie załatwi.

Opcja 2 — PSZOK, czyli punkt selektywnej zbiórki

Bezpłatnie, ale własnym transportem, w godzinach otwarcia i w granicach limitu.

PSZOK to punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych prowadzony przez gminę. Przyjmuje odpady wyłącznie od mieszkańców objętych gminnym systemem gospodarowania odpadami, czyli od tych, za których złożono deklarację i opłacana jest opłata śmieciowa. Przyjęcie jest nieodpłatne, w granicach limitów zapisanych w regulaminie utrzymania czystości i porządku w danej gminie. Bywa, że przy wjeździe trzeba wykazać, że opłata jest wnoszona pod tym adresem.

Realny koszt PSZOK-u to nie pieniądze, tylko logistyka. Musisz mieć samochód, do którego wejdzie telewizor, kogoś do pomocy przy załadunku, wolne w godzinach otwarcia punktu i możliwość zniesienia sprzętu z piętra na dół. Przy telewizorze 55 cali albo starym kineskopowym z drewnianą obudową to nie jest teoretyczna przeszkoda — te urządzenia bywają nieporęczne i ciężkie.

Jedna rzecz wymaga postawienia wprost, bo w branży bywa przekłamywana: PSZOK nie przyjmuje odpadów pochodzących z działalności gospodarczej. Oznacza to, że firma wywozowa nie może zawieźć tam odpadu klienta w swoim imieniu. Jeśli ktoś obiecuje ci, że „zawiezie twój telewizor do PSZOK-u”, to albo nie zna przepisów, albo mówi nieprawdę. Firma musi mieć własną, udokumentowaną ścieżkę zagospodarowania zużytego sprzętu.

Opcja 3 — gminna zbiórka elektroodpadów i mobilne punkty

Bezpłatnie i pod domem, tylko trzeba trafić w termin.

Wiele gmin organizuje okresowe zbiórki zużytego sprzętu: wystawki elektroodpadów, mobilne punkty, które stają na kilka godzin w wyznaczonym miejscu, albo odbiór na indywidualne zgłoszenie. To bezpłatne w ramach opłaty śmieciowej i najwygodniejsza z darmowych opcji, bo nie wymaga samochodu.

Haczyki są dwa. Pierwszy: terminy. Zbiórki bywają kilka razy w roku, a między nimi trzeba gdzieś ten telewizor trzymać. Drugi: sprzęt trzeba znieść na dół i wystawić dokładnie w wyznaczonym miejscu i terminie — wystawienie dzień wcześniej albo w innym miejscu to już zaśmiecanie, a nie udział w zbiórce.

Harmonogram sprawdzisz na stronie swojej gminy albo u zarządcy nieruchomości. Warto to zrobić przed telefonem do firmy — jeśli termin wypada za tydzień, a ty nie masz pilnej sprawy, nie ma powodu, żebyś płacił.

Opcja 4 — oddanie sprawnego telewizora dalej

Działa tylko wtedy, gdy sprzęt naprawdę działa. Przy kineskopie zwykle nie zadziała.

Sprawny telewizor kilkuletni, z HDMI i normalnym pilotem, znajdzie chętnego przez ogłoszenie albo w organizacji, która wyposaża mieszkania. To najlepsza droga z punktu widzenia środowiska i najczęściej najszybsza.

Uczciwie: telewizor kineskopowy z lat dziewięćdziesiątych, plazma z pękniętą matrycą albo urządzenie, które nie chce się włączyć, nie mają dziś odbiorcy. Wystawianie takiego sprzętu za darmo w ogłoszeniach zwykle kończy się tygodniami czekania i telewizorem nadal stojącym w przedpokoju. Traktuj tę opcję jako pierwszą do sprawdzenia, ale nie licz na nią, jeśli sprzęt jest zepsuty.

Opcja 5 — odbiór telewizora przez firmę

Płatne. Kupujesz czas, transport, wyniesienie z piętra i pewność, że sprzęt trafił we właściwe miejsce.

Ta droga ma sens w konkretnych sytuacjach: nie masz samochodu, nie masz jak znieść telewizora z piętra bez windy, nie masz czasu czekać na termin gminnej zbiórki, telewizor wisi na uchwycie ściennym i trzeba go zdemontować, albo masz kilka sztuk naraz, na przykład przy opróżnianiu mieszkania po kimś bliskim.

Rozliczenie to stawka za sztukę powiększona o minimalną opłatę za kurs, a przy braku windy dochodzi dopłata za piętro. Przyjeżdżamy też po jedną rzecz, i to jest zwykle moment, w którym warto się rozejrzeć. Jeśli poza telewizorem stoi jeszcze wieża stereo, stolik RTV albo coś w piwnicy, drugi i trzeci przedmiot w tym samym kursie kosztuje wyraźnie mniej niż osobny wyjazd.

Zużyty sprzęt odbieramy osobnym strumieniem i przekazujemy do zagospodarowania zgodnie z przepisami — nie jedzie on razem z płytą meblową. Szerzej opisujemy to przy usłudze wywozu gratów i utylizacji mebli.

Telewizor kineskopowy, plazma i LCD — czym się różnią przy utylizacji

Z punktu widzenia przepisów to ten sam odpad. Z punktu widzenia wynoszenia — trzy różne problemy.

Kineskopowy (CRT)

Najcięższy i najbardziej niewdzięczny. Duży kineskop w drewnianej obudowie potrafi ważyć tyle, co spora komoda, a masa jest skupiona z przodu, więc urządzenie trudno bezpiecznie chwycić. Kineskopu nie wolno uszkodzić — ani przy znoszeniu, ani w transporcie. To jest sprzęt, przy którym najczęściej dzwonią ludzie, którzy próbowali sami.

Plazmowy

Lżejszy od kineskopu, ale ciężki jak na płaski ekran i bardzo wrażliwy na nacisk punktowy. Panel plazmowy pęka od chwytu w niewłaściwym miejscu. Wynosi się go pionowo, nigdy płasko, i najlepiej w dwie osoby.

LCD i LED

Najlżejsze, ale najbardziej podatne na uszkodzenie matrycy. Duże modele 55 i 65 cali są nieporęczne przy wąskich klatkach schodowych i wcale nie przejdą przez każde drzwi w poziomie. Starsze egzemplarze podświetlane lampami wymagają dodatkowej ostrożności ze względu na zawartość rtęci w lampach.

W każdym z tych trzech przypadków obowiązuje to samo: sprzęt trafia do selektywnego zbierania, a nie do pojemnika na odpady zmieszane. Różnica dotyczy wyłącznie tego, jak trudno go stamtąd wynieść.