Telefon od sąsiadki: ma klucze, bo podlewała kwiaty, i pyta, czy może zabrać pocztę. Brat chce jechać do mieszkania jeszcze dziś. Administracja dopytuje, kto teraz odpowiada za lokal, bo u sąsiada z dołu pojawiła się plama na suficie. W pierwszych dniach po śmierci właściciela nikt nie ma w ręku żadnego papieru, a pytanie, kto może wejść do mieszkania, pada od razu. Odpowiadamy na nie z perspektywy firmy, która do takich mieszkań wchodzi, ale dopiero na zlecenie osoby, która ma do tego prawo. W sprawach spornych decyduje prawnik albo sąd, nie my.

Nasze usługi: opróżnianie mieszkania po zmarłym Łódź  ·  opróżnianie mieszkania w spadku Łódź

Kto ma prawo wejść do mieszkania po śmierci właściciela?

Spadkobiercy, współwłaściciel i osoba, która w tym mieszkaniu mieszka. Klucz w kieszeni sąsiadki prawa nie daje.

Mieszkanie razem z całą zawartością przechodzi na spadkobierców w chwili śmierci właściciela. Nie czeka na wizytę u notariusza ani na postanowienie sądu (art. 925 Kodeksu cywilnego). Dokument potwierdzający dziedziczenie przyda się później w banku, spółdzielni czy księdze wieczystej. Do samego wejścia do lokalu nie jest potrzebny.

Kłopot w tym, że w pierwszym tygodniu rodzina często nie wie na pewno, kto dziedziczy. Może istnieć testament, o którym nikt nie słyszał. Ktoś może jeszcze odrzucić spadek. Dlatego bezpieczniej traktować mieszkanie jako wspólne dla wszystkich, którzy mogą dziedziczyć, i nie robić w nim niczego, czego nie dałoby się wytłumaczyć reszcie rodziny. Kodeks opisuje wprost, jak współwłaściciele korzystają z rzeczy, która należy do nich razem:

„Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.”

art. 206 Kodeksu cywilnego

W praktyce: każdy z rodzeństwa może wejść do mieszkania po mamie. Nikt nie może zamknąć go przed resztą. Inaczej wygląda sytuacja współwłaściciela, który miał udział w mieszkaniu jeszcze za życia zmarłego, na przykład małżonka. Ma on własne prawo do lokalu, niezależne od spadku. Jeśli w mieszkaniu ktoś mieszka, choćby dorosły syn albo partnerka zmarłego, to jest jego dom, dopóki sprawy nie zostaną uregulowane. Wejście pod jego nieobecność albo wymiana zamków na złość to prosta droga do sądu.

KtoCzy może wejśćNa co uważać
Spadkobierca z ustawy albo z testamentutak, od dnia śmiercinie zamyka lokalu przed pozostałymi i niczego nie wywozi bez ich zgody
Współwłaściciel, np. małżonektak, z własnego tytułujego udział nie jest częścią spadku, rzeczy zmarłego już tak
Osoba, która w mieszkaniu mieszkatak, to jej miejsce zamieszkanianie wolno jej usunąć ani odciąć od mieszkania na własną rękę
Sąsiadka, opiekunka, znajomy z kluczaminie, chyba że na prośbę rodzinyklucze oddaje spadkobiercom, najlepiej za potwierdzeniem
Zarządca, wspólnota, spółdzielniatylko przy awarii lub niezbędnych pracachotwarcie pod nieobecność lokatorów kończy się protokołem
Firma od opróżnianiatylko na zlecenie osoby uprawnionejnie przyjeżdża, gdy ktoś z rodziny się sprzeciwia

Kiedy do mieszkania może wejść zarządca albo spółdzielnia

Wtedy, gdy trzeba usunąć awarię albo przeprowadzić niezbędne prace. Nie po to, żeby zrobić porządek.

We wspólnocie mieszkaniowej właściciel lokalu ma obowiązek wpuścić zarząd, jeśli to niezbędne do konserwacji, remontu albo usunięcia awarii w nieruchomości wspólnej (art. 13 ust. 2 ustawy o własności lokali). Po śmierci właściciela ten obowiązek przechodzi na spadkobierców. Gdy z mieszkania zmarłego cieknie woda do sąsiada, administracja zadzwoni do tego, kogo zna. Najczęściej do osoby, która zgłosiła zgon.

W spółdzielni przepisy idą dalej. Przy awarii, która wyrządza szkodę albo bezpośrednio nią grozi, osoba korzystająca z lokalu ma go niezwłocznie udostępnić. Jeśli nikogo nie ma albo nikt nie chce otworzyć, spółdzielnia może wejść w obecności policjanta, a w razie potrzeby z pomocą straży pożarnej. Po takim otwarciu spółdzielnia musi zabezpieczyć lokal i rzeczy do czasu przybycia lokatora i sporządzić protokół (art. 6¹ ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych).

Żeby nie dochodziło do wyważania drzwi, zgłoś w administracji zgon właściciela i zostaw numer telefonu osoby, która ma klucze. To jedna rozmowa, a oszczędza nerwów, gdy w nocy pęknie wężyk pod zlewem. Jeśli zmarły wynajmował mieszkanie, właścicielem lokalu jest ktoś inny i stosuje się zasady najmu. To osobny temat i tutaj go nie rozwijamy.

Na kuchennym stole leżą stara i nowa wkładka do zamka, dwa komplety kluczy i śrubokręt

Kto ma klucze i czy można wymienić zamek?

Zamek możesz wymienić, żeby zabezpieczyć mieszkanie. Nie wolno nim odciąć od lokalu pozostałych spadkobierców ani osoby, która tam mieszka.

Zanim zdecydujesz o zamku, policz klucze. Po latach samodzielnego życia starszej osoby komplety bywają w zaskakujących miejscach:

  • u sąsiadki, która podlewała kwiaty albo karmiła kota
  • u opiekunki z ośrodka pomocy społecznej albo z prywatnego zlecenia
  • u dzieci i wnuków, często po dwa komplety w różnych domach
  • w szufladzie przedpokoju, w torebce zmarłego, w schowku w piwnicy
  • u znajomej z parafii albo kolegi z działek, o czym rodzina nie wie

Jeśli nie da się ustalić, gdzie są wszystkie komplety, albo drzwi zostały uszkodzone przy otwieraniu przez służby, wymiana wkładki jest rozsądnym zabezpieczeniem. Kodeks pozwala każdemu ze współwłaścicieli wykonywać czynności, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa (art. 209 Kodeksu cywilnego), a nowy zamek w drzwiach pustego mieszkania zwykle temu właśnie służy. Warunek jest jeden: nowe klucze dostają wszyscy, którzy mogą dziedziczyć, a każdy wie, u kogo leży zapasowy komplet. Zachowaj paragon za wkładkę i ślusarza, bo koszt zabezpieczenia wspólnego mieszkania rozlicza się potem w rodzinie.

Zupełnie czym innym jest zamek wymieniony po to, żeby brat nie mógł wejść. Kodeks daje temu, kogo w ten sposób odcięto od mieszkania, roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego. Trzeba go dochodzić w ciągu roku od naruszenia (art. 344 Kodeksu cywilnego). Z naszych realizacji wynika, że zamknięte drzwi rzadko kończą spór. Częściej go zaczynają.

Klucze od sąsiadki czy opiekunki odbierz osobiście i podziękuj. Jeśli oddaje je komuś z rodziny, wystarczy krótka wiadomość do pozostałych: kto, kiedy, ile kompletów. Nikt nie musi potem zgadywać, kto był w mieszkaniu w marcu.

Po jakim czasie można sprzątać mieszkanie po zmarłym?

Od razu, jeśli chodzi o to, co się psuje albo grozi szkodą. Wywożenie mebli i dzielenie rzeczy czeka, aż będzie wiadomo, kto dziedziczy.

Żaden przepis nie wyznacza okresu, przez który nie wolno ruszać rzeczy zmarłego. W wielu rodzinach czeka się z tym do pogrzebu albo dłużej, z szacunku albo zgodnie z miejscowym zwyczajem. To wybór rodziny i nikt nie ma prawa go oceniać. Psującego się jedzenia, otwartego okna i cieknącej spłuczki to jednak nie dotyczy.

Jeśli zgon nastąpił w domu i na miejscu była policja, zapytaj funkcjonariuszy, czy mieszkanie jest już dostępne dla rodziny. Gdy zgon odkryto po kilku dniach, pierwszeństwo ma firma, która sprząta po zgonach. My tego nie robimy i wchodzimy dopiero po niej, podobnie jak każda inna ekipa od opróżniania.

Poniżej podział, który sprawdza się w pierwszym tygodniu. Lewa kolumna to rzeczy, których odkładanie kończy się szkodą. Prawa to decyzje, które zostawiasz na czas, gdy będzie jasne, kto dziedziczy, i gdy cała rodzina będzie mogła je wspólnie podjąć.

Zrób w pierwszych dniachOdłóż do ustalenia spadkobierców
wyrzuć psujące się jedzenie i wynieś śmieciwywóz mebli, sprzętu i ubrań
wyłącz z gniazdek czajnik, żelazko, grzejnik elektrycznysprzedaż czegokolwiek z mieszkania
zamknij okna, sprawdź krany i spłuczkędzielenie biżuterii, zegarków i pamiątek
zabierz pocztę, żeby nie wysypywała się ze skrzynkiwyrzucanie papierów, zdjęć i notesów
podlej albo zabierz kwiaty, zaopiekuj się zwierzęciemremont, malowanie, wymiana podłóg
zgłoś zgon w administracji i podaj kontaktwynajęcie mieszkania komukolwiek
Kuchnia w bloku po pierwszym porządku: pusta lodówka z uchylonymi drzwiczkami, czysty blat i podlane kwiaty na parapecie

Pierwsza wizyta w mieszkaniu: nie w pojedynkę

Wejdź z drugą osobą, rozejrzyj się przed dotknięciem czegokolwiek i zapisz, co zabierasz.

Pierwsze wejście bywa trudniejsze, niż się wydaje. Rzeczy leżą tak, jak zostawił je ktoś bliski, a na stole stoi kubek. Weź ze sobą kogoś z rodziny albo zaufaną osobę. Chodzi o wsparcie, ale też o świadka, gdyby za kilka miesięcy ktoś zapytał, co się działo w mieszkaniu w pierwszym tygodniu.

Zanim zaczniesz cokolwiek przestawiać, obejdź mieszkanie i sprawdź kilka rzeczy. Czy nie czuć gazu. Czy pod zlewem i wokół pralki jest sucho. Czy okna są zamknięte, a drzwi balkonowe nie stoją uchylone. Gdy czujesz gaz, nie zapalaj światła, wyjdź i dzwoń pod 112. Dopiero potem zajmij się lodówką i koszem na śmieci.

Wszystko, co wynosisz, zapisz. Wystarczy kartka na komodzie albo wspólna rozmowa rodzinna w telefonie: „wtorek, byłam z Kasią, wzięłyśmy dokumenty z sekretarzyka i kota, wyrzuciłyśmy jedzenie”. Kolejna osoba, która przyjdzie, dopisze swoje. Taki zeszyt wejść kosztuje kilka minut, a przy kilku spadkobiercach gasi większość podejrzeń, zanim się pojawią.

Rzeczy wartościowych nie zostawiaj w pustym mieszkaniu na tygodnie, zwłaszcza jeśli nie wiadomo, ile kompletów kluczy krąży. Jak je zabezpieczyć i spisać, żeby nikt nie miał pretensji, opisaliśmy w tekście o opróżnianiu mieszkania przed sprawą spadkową.

Kiedy do mieszkania wchodzi ekipa od opróżniania

Gdy wiadomo, kto decyduje o rzeczach, i gdy pozostali spadkobiercy się na to zgodzili.

Przyjeżdżamy na zlecenie osoby uprawnionej do rzeczy. Przy jednym spadkobiercy sprawa jest prosta. Przy kilku pytamy przy wycenie, czy pozostali wiedzą o terminie i zgadzają się na zakres. Jeśli w mieszkaniu ktoś mieszka i nie chce opróżniania, nie zaczynamy pracy. W rodzinnym sporze nie wybieramy strony i nie otwieramy drzwi, do których ktoś nie ma prawa.

Klucze można nam przekazać na miejscu albo umówić się z osobą, która je ma. Przed rozpoczęciem pracy robimy zdjęcia pomieszczeń. Rzeczy odłożone przez rodzinę zostają tam, gdzie je wskazano, a dokumenty i drobne wartościowe przedmioty znalezione w trakcie oddajemy zleceniodawcy. Nie przechowujemy ich u siebie, bo nie mamy magazynu.

Wycenę robimy po oględzinach albo ze zdjęć, a czynniki, które wpływają na cenę, zebraliśmy w cenniku. Nie sprzątamy po zgonach, nie dezynfekujemy i nie zajmujemy się sprawami spadkowymi. Jeśli w rodzinie jest spór o to, kto może wejść do mieszkania, najpierw rozmowa z prawnikiem albo mediatorem, a dopiero potem telefon do nas.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy sąsiadka, która ma klucze, może wchodzić do mieszkania zmarłego?

Tylko na prośbę rodziny, na przykład żeby podlać kwiaty albo nakarmić kota. Sam klucz nie daje prawa do lokalu. Najlepiej odebrać go osobiście w pierwszych dniach i dać znać pozostałym spadkobiercom, u kogo teraz jest.

Czy muszę czekać na postanowienie o nabyciu spadku, żeby wejść do mieszkania?

Nie. Spadkobierca nabywa spadek w chwili śmierci spadkodawcy, a postanowienie albo akt poświadczenia dziedziczenia tylko to potwierdzają. Do tego czasu lepiej jednak ograniczyć się do zabezpieczenia lokalu i nie wywozić rzeczy bez zgody pozostałych.

Czy spółdzielnia może otworzyć mieszkanie zmarłego?

Tak, przy awarii, która wyrządza szkodę albo nią grozi. Jeśli nikt nie otwiera, spółdzielnia wchodzi w obecności policji, a potem musi zabezpieczyć lokal i sporządzić protokół. Na porządki ani oględziny w innych sprawach otwierać nie może.

Jak długo nie można ruszać rzeczy zmarłego?

Przepisy takiego okresu nie przewidują. Czekanie do pogrzebu albo dłużej to zwyczaj rodziny. Jedzenie, śmieci i rzeczy grożące szkodą sprzątasz od razu, a wywóz i podział reszty odkładasz do ustalenia, kto dziedziczy.

Brat wymienił zamek i nie chce dać kluczy. Co mogę zrobić?

Najpierw porozmawiać i poprosić o klucz na piśmie, choćby w wiadomości. Jeśli to nic nie da, kodeks przewiduje roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego, którego trzeba dochodzić w ciągu roku od naruszenia. Jak to zrobić w konkretnej sprawie, powie adwokat albo radca prawny.

Czy firma od opróżniania może wejść do mieszkania bez spadkobierców?

Może pracować pod nieobecność rodziny, ale tylko na zlecenie osoby uprawnionej do rzeczy i za zgodą pozostałych spadkobierców. Klucze przekazuje zleceniodawca. Jeśli ktoś z rodziny się sprzeciwia, nie przyjeżdżamy.

  • Do mieszkania po śmierci właściciela mogą wchodzić spadkobiercy, współwłaściciel i osoba, która w nim mieszka. Klucze u sąsiadki czy opiekunki prawa nie dają.
  • Zarządca i spółdzielnia otwierają lokal tylko przy awarii lub niezbędnych pracach, a pod nieobecność lokatorów sporządzają protokół.
  • Zamek wymieniasz po to, żeby zabezpieczyć mieszkanie. Nowe klucze dostają wszyscy, którzy mogą dziedziczyć.
  • Jedzenie, śmieci, krany i okna ogarniasz od razu. Wywóz, sprzedaż i podział rzeczy czekają na ustalenie spadkobierców.
  • Przy pierwszej wizycie weź drugą osobę i zapisuj, co wynosisz z mieszkania.