KrótkoRozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP) to zasada, według której firma wprowadzająca produkt na rynek ponosi koszty, a czasem także organizację, jego zbiórki i przetworzenia, gdy produkt stanie się odpadem. Dotyczy m.in. sprzętu elektrycznego, baterii, opon i opakowań.
Ustawa o odpadach definiuje system ROP jako zestaw środków, dzięki którym wprowadzający produkty, w tym produkty w opakowaniach, ponoszą odpowiedzialność finansową albo finansową i organizacyjną na tym etapie cyklu życia, gdy produkt staje się odpadem (art. 3 ust. 1 pkt 28a ustawy o odpadach). Mówiąc prościej: koszt pozbycia się zużytej rzeczy ma być wliczony w jej cenę, zamiast spadać wyłącznie na gminę i mieszkańców.
W Polsce zasada działa przez kilka osobnych ustaw. Wprowadzający sprzęt elektryczny i elektroniczny finansują system zbierania zużytego sprzętu, z którym wiąże się obowiązek sklepów przyjmowania starego urządzenia przy zakupie nowego. Firmy wprowadzające m.in. opony i oleje smarowe muszą zapewnić odzysk, a zwłaszcza recykling, odpadów tego samego rodzaju co sprzedane produkty (art. 3 ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami). Kto nie osiągnie wymaganego poziomu, wnosi opłatę produktową (art. 12 tej ustawy).
Najbardziej widocznym przykładem jest system kaucyjny. Działa od października 2025 r. i obejmuje plastikowe butelki do 3 litrów, metalowe puszki do 1 litra oraz szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra; kaucję odzyskuje się po zwrocie opakowania ze znakiem systemu, bez paragonu (system kaucyjny, Ministerstwo Klimatu i Środowiska).
ROP bywa mylona z gwarancją albo rękojmią. To zupełnie inne pojęcia: producent nie przyjeżdża po zepsuty czajnik do domu klienta. Finansuje sieć, do której ten czajnik można oddać, czyli punkty w sklepach, zbiórki i zakłady przetwarzania. Mieszkaniec korzysta z niej bezpłatnie, bo za zbiórkę zapłacił już w cenie produktu.
Więcej na ten temat
- Usługa: Odbiór sprzętu AGD w Łodzi
- Poradnik: Odbiór sprzętu AGD - co odbieramy, a czego nie