KrótkoKurator spadku to osoba ustanowiona przez sąd spadku, gdy nikt jeszcze nie objął spadku, a majątek wymaga opieki. Ustala, kto dziedziczy, zawiadamia spadkobierców i zarządza majątkiem pod nadzorem sądu.
Podstawą jest art. 666 k.p.c.: dopóki spadkobierca nie obejmie spadku, sąd czuwa nad jego całością, a w razie potrzeby ustanawia kuratora. Jeśli inwentarz nie był wcześniej spisany, zarządza też spis. Kurator stara się wyjaśnić, kto jest spadkobiercą, zawiadamia te osoby o otwarciu spadku i zarządza majątkiem pod nadzorem sądu (art. 667 k.p.c.).
Potrzeba pojawia się, gdy spadkobiercy są nieznani albo nieosiągalni, gdy kolejne osoby odrzucają zadłużony spadek i nie wiadomo, na kim się to skończy, albo gdy puste mieszkanie generuje zaległości. Sąd działa z urzędu, ale musi się o sprawie dowiedzieć. Sygnał przychodzi najczęściej od kogoś zainteresowanego, na przykład wierzyciela, współwłaściciela czy zarządcy budynku.
Kurator nie dziedziczy i nie decyduje o majątku według własnego uznania. Ruchomości narażone na zepsucie albo takie, których przechowanie kosztuje zbyt wiele, sąd spadku może kazać sprzedać (art. 668 k.p.c.). Kuratora spadku nie należy mylić z wykonawcą testamentu, wskazanym przez samego zmarłego, ani z kuratorem osoby nieobecnej, który reprezentuje jednego konkretnego człowieka, a nie cały spadek.
Przykład: samotny mężczyzna umiera w swoim mieszkaniu w kamienicy na Bałutach. Brat i jego dzieci odrzucają spadek z powodu długów, dalsi krewni nie dają znaku życia. Kurator zabezpiecza lokal, zgłasza się do zarządcy, ustala krąg spadkobierców, a o sprzedaży czy wywozie rzeczy rozstrzyga pod kontrolą sądu.