Czym jest lokal socjalny?

Obecny tekst ustawy mówi o „najmie socjalnym lokalu”, a dawna definicja lokalu socjalnego w art. 2 ust. 1 pkt 5 jest uchylona. Umową najmu socjalnego jest najem lokalu nadającego się do zamieszkania, w którym na członka gospodarstwa domowego przypada co najmniej 5 m² powierzchni pokoi, a w gospodarstwie jednoosobowym 10 m². Standard może być obniżony (art. 22 ustawy o ochronie praw lokatorów).

Umowę zawiera się na czas oznaczony z osobą, która nie ma tytułu prawnego do lokalu, a dochody jej gospodarstwa domowego nie przekraczają progu z uchwały rady gminy. Po upływie umowy można ją przedłużyć, jeśli sytuacja najemcy się nie zmieniła. Stawka czynszu nie może przekroczyć połowy najniższego czynszu w zasobie gminy (art. 23).

Najczęściej o najmie socjalnym słychać przy eksmisji. Sąd w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu orzeka, czy eksmitowanym przysługuje takie uprawnienie, a jeśli tak, wstrzymuje wykonanie eksmisji do czasu, aż gmina złoży ofertę (art. 14 ust. 1 i 6). Wobec niektórych osób, na przykład kobiety w ciąży, małoletniego czy obłożnie chorego, sąd co do zasady nie może orzec braku tego uprawnienia, z wyjątkami opisanymi w ustawie (art. 14 ust. 4 i 7, art. 17).

Lokal socjalny to nie tymczasowe pomieszczenie. To drugie gmina wskazuje, gdy komornik wykonuje eksmisję bez prawa do najmu socjalnego, a umowę zawiera się na okres od miesiąca do 6 miesięcy (art. 25b).