Czym jest podatek od spadków i darowizn?

Zasady określa ustawa o podatku od spadków i darowizn (tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 478). Wysokość podatku zależy od grupy, do której należy nabywca ze względu na osobisty stosunek do spadkodawcy (art. 14). Do I grupy należą małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha i teściowie. II grupa obejmuje między innymi zstępnych rodzeństwa i rodzeństwo rodziców, a III wszystkich pozostałych.

Opodatkowana jest nadwyżka czystej wartości nabytego majątku ponad kwotę wolną właściwą dla danej grupy (art. 9 i 15). Do wartości nabytej od tej samej osoby dolicza się nabycia z tego samego roku i pięciu lat poprzednich. Kwoty wolne i skale podatku zapisane są w ustawie i bywają zmieniane, dlatego aktualne wartości sprawdza się w jej tekście albo na podatki.gov.pl.

Najbliższa rodzina, czyli małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha, jest zwolniona z podatku, jeśli zgłosi nabycie naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy (art. 4a). Przy spadku termin liczy się od uprawomocnienia postanowienia sądu albo od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, a zgłoszenie składa się na formularzu SD-Z2 (podatki.gov.pl, ulgi i zwolnienia). Zięć, synowa i teściowie należą do I grupy, ale z tego zwolnienia nie korzystają.

Pozostali nabywcy składają zeznanie podatkowe w terminie miesiąca od powstania obowiązku podatkowego (art. 17a). Przy dziedziczeniu obowiązek ten powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 6 ust. 1 pkt 1). Kto z najbliższej rodziny spóźni się ze zgłoszeniem, płaci podatek na zasadach dla I grupy, chyba że uzyska przywrócenie terminu (art. 4a ust. 3 i art. 4c).