Czym jest spadek?

Kodeks cywilny opisuje spadek jako prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, które z chwilą jego śmierci przechodzą na jedną lub kilka osób (art. 922 Kodeksu cywilnego). Spadek otwiera się w chwili śmierci, a spadkobierca nabywa go właśnie wtedy, z mocy prawa, bez żadnego wniosku (art. 925 k.c.). Postanowienie sądu czy akt notarialny tylko to potwierdzają.

Do spadku wchodzi wszystko, co ma wartość majątkową: własność mieszkania albo spółdzielcze prawo do lokalu, samochód, pieniądze na rachunku, ale też meblościanka, zastawa i zawartość piwnicy. Wchodzą również długi, a kodeks dolicza do nich między innymi koszty pogrzebu i roszczenia o zachowek. Poza spadkiem zostają prawa ściśle związane z osobą zmarłego oraz takie, które przechodzą na wskazane osoby niezależnie od dziedziczenia.

Na tym ostatnim polega częsta pomyłka przy mieszkaniach wynajmowanych. Najem lokalu nie jest dziedziczony jak meble: w stosunek najmu wstępują osoby, które stale mieszkały z najemcą do jego śmierci, a gdy ich brak, najem wygasa (art. 691 k.c.). Rzeczy w takim lokalu należą jednak do spadkobierców i to oni muszą je zabrać. Małżonek i inne osoby bliskie, które mieszkały ze zmarłym, mogą przez trzy miesiące od śmierci korzystać z mieszkania i urządzenia domowego w dotychczasowym zakresie (art. 923 k.c.).

Przykład: po śmierci starszej pani zostaje mieszkanie własnościowe na Retkini, pełne mebli z lat osiemdziesiątych, i niespłacona karta kredytowa. Mieszkanie, meble i dług tworzą jeden spadek. Kto go przyjmie, przejmuje całość, a przy kilku spadkobiercach rzeczy należą do wszystkich wspólnie aż do działu spadku.