Czym jest stwierdzenie nabycia spadku?

Sąd stwierdza nabycie spadku na wniosek każdego, kto ma w tym interes (art. 1025 § 1 k.c.). Wnioskodawcą bywa spadkobierca, ale też wierzyciel zmarłego albo współwłaściciel mieszkania. Właściwy jest sąd spadku, czyli sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego. Postanowienie zapada po rozprawie, na którą wzywa się osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy (art. 669 k.p.c.).

Sąd nie stwierdzi nabycia przed upływem sześciu miesięcy od śmierci, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku (art. 1026 k.c.). Z urzędu bada, czy zmarły zostawił testament, i ustala krąg spadkobierców, nawet gdy wnioskodawca kogoś pominął.

Postanowienie niczego nie przenosi. Spadek przeszedł na spadkobierców w dniu śmierci, a sąd to tylko potwierdza, z domniemaniem, że wskazana osoba jest spadkobiercą (art. 1025 § 2 k.c.). Postanowienie nie dzieli też majątku. Wynika z niego, że troje rodzeństwa ma po jednej trzeciej, ale nie to, kto dostanie mieszkanie, a kto samochód. Od tego jest dział spadku.

Alternatywą jest akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza. Sąd zostaje jedyną drogą, gdy rodzina się nie dogaduje, ktoś nie chce przyjść do kancelarii albo trwa spór o ważność testamentu. Sąd zawsze wyznacza rozprawę i wzywa uczestników, więc na postanowienie czeka się zwykle dłużej niż na wizytę u notariusza.