Czym jest odzysk?

Ustawowa definicja kładzie nacisk na efekt: odpady mają służyć „użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów” (art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy o odpadach). Załącznik nr 1 do ustawy zawiera niewyczerpujący wykaz procesów oznaczonych od R1 do R13. R1 to wykorzystanie głównie jako paliwa lub innego środka wytwarzania energii, R5 recykling lub odzysk innych materiałów nieorganicznych, a R13 magazynowanie poprzedzające odzysk.

Ustawa dzieli odzysk na dwa rodzaje. Odzysk energii polega na termicznym przekształcaniu odpadów w celu uzyskania energii (pkt 15). Odzysk materiałów to każdy inny odzysk niż energetyczny i inny niż przeróbka na paliwo; obejmuje m.in. przygotowanie do ponownego użycia, recykling i prace ziemne (pkt 15a).

Na przykładzie meblościanki z płyty wiórowej: zawiasy, uchwyty i prowadnice idą do recyklingu metali, szyby z witryny do szkła, a sama płyta po rozdrobnieniu może trafić do recyklingu albo do odzysku energii. Tapicerowany narożnik daje się rozebrać na stelaż, gąbkę i tkaninę, co jest bardziej pracochłonne.

Nie każde przetwarzanie jest odzyskiem. Składowanie na składowisku czy spalanie bez wykorzystania energii to unieszkodliwianie, ostatni szczebel hierarchii. Osoba prywatna może sama poddawać odzyskowi tylko odpady wskazane w rozporządzeniu, dopuszczalnymi metodami i w ilości, którą bezpiecznie wykorzysta na własne potrzeby (art. 27 ust. 8).