KrótkoNajem okazjonalny to umowa najmu mieszkania na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat, zawierana przez właściciela będącego osobą fizyczną, który nie prowadzi działalności w zakresie wynajmu. Najemca składa notarialne oświadczenie o poddaniu się egzekucji.
Konstrukcję opisuje art. 19a ustawy o ochronie praw lokatorów. Do umowy dołącza się oświadczenie najemcy w formie aktu notarialnego, że podda się egzekucji i opróżni lokal w terminie wskazanym w żądaniu. Najemca wskazuje też inny lokal, w którym zamieszka w razie egzekucji, a jego właściciel wyraża na to zgodę. Umowa i jej zmiany wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności.
Właściciel ma 14 dni od rozpoczęcia najmu na zgłoszenie umowy naczelnikowi urzędu skarbowego (art. 19b). Bez tego zgłoszenia nie działa szybka ścieżka odzyskania lokalu. Kaucja przy najmie okazjonalnym może wynieść najwyżej sześciokrotność miesięcznego czynszu i podlega zwrotowi w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu, po potrąceniu należności właściciela (art. 19a ust. 4 i 5).
Gdy umowa wygaśnie, a najemca się nie wyprowadza, właściciel doręcza mu pisemne żądanie opróżnienia lokalu z urzędowo poświadczonym podpisem i terminem nie krótszym niż 7 dni. Po bezskutecznym upływie terminu składa do sądu wniosek o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu (art. 19d). Z takim tytułem idzie do komornika, bez procesu o eksmisję.
Najem okazjonalny myli się z instytucjonalnym. Różnica leży po stronie wynajmującego: tu osoba prywatna bez działalności w zakresie wynajmu, tam przedsiębiorca. Do najmu okazjonalnego stosuje się tylko wybrane przepisy ustawy (art. 19e), więc część ochrony lokatorskiej nie działa.