Czym jest najem?

Definicję podaje art. 659 kodeksu cywilnego. Czynsz może być w pieniądzach albo w świadczeniach innego rodzaju. Najem nieruchomości lub pomieszczenia na dłużej niż rok powinien być zawarty na piśmie, inaczej uważa się go za zawarty na czas nieoznaczony (art. 660). Najem na ponad dziesięć lat po tym terminie przechodzi w najem na czas nieoznaczony (art. 661 § 1). Małżonkowie są najemcami lokalu bez względu na stosunki majątkowe, jeśli najem nawiązano w czasie małżeństwa dla potrzeb ich rodziny (art. 680¹).

Lokalom kodeks poświęca osobny rozdział „Najem lokalu” (art. 680-692). Na nim opiera się ustawa o ochronie praw lokatorów, która ogranicza wypowiadanie umów przez właściciela i reguluje kaucję. Ustawa przewiduje też dwie odmiany najmu z notarialnym poddaniem się egzekucji przez najemcę: okazjonalny i instytucjonalny.

Najem łatwo pomylić z pokrewnymi umowami. Użyczenie jest bezpłatne. Dzierżawa daje dodatkowo prawo pobierania pożytków, na przykład z działki. Podnajem to umowa najemcy z kolejną osobą; bez zgody wynajmującego najemca nie może podnająć lokalu ani oddać go do bezpłatnego używania (art. 688²).

Każdy najem kończy się wydaniem lokalu. Najemca zwraca rzecz w stanie niepogorszonym, ale nie odpowiada za zużycie wynikające z prawidłowego używania (art. 675 § 1). Przy wyprowadzce oznacza to protokół, rozliczenie kaucji i mieszkanie, z którego zniknęły rzeczy najemcy, a zostało wyposażenie właściciela.