KrótkoPamiątki rodzinne to przedmioty po bliskich, których wartość dla rodziny wynika głównie z historii i wspomnień: zdjęcia, listy, odznaczenia, obrazki, stara porcelana czy biżuteria. Prawnie są zwykłymi składnikami spadku i należą do wszystkich spadkobierców.
Kodeks cywilny nie wydziela pamiątek jako osobnej kategorii. Album ze zdjęciami czy obrączka dziadka wchodzą do spadku tak samo jak lodówka (art. 922 k.c.). Przy kilku spadkobiercach należą do wszystkich wspólnie, według zasad współwłasności, aż do działu (art. 1035 k.c.).
Nikt nie ma do nich pierwszeństwa tylko dlatego, że opiekował się zmarłym, mieszkał najbliżej albo słyszał „to będzie twoje”. Ustna obietnica nie przenosi własności. Inaczej, gdy babcia wpisała pierścionek do testamentu jako zapis albo podarowała go wnuczce jeszcze za życia: wtedy pierścionek trafia do wskazanej osoby, a podarowany w ogóle nie wchodzi do spadku.
Wartość emocjonalna nie liczy się przy wycenie w dziale ani przy zachowku. Liczy się rynkowa, a ta bywa wyższa, niż sądzi rodzina. Srebrne sztućce, stare monety, ikony, zegarki, znaczki czy przedwojenne dokumenty potrafią mieć cenę u kolekcjonerów. Odwrotnie bywa z kryształami i serwisami z lat siedemdziesiątych, które sentymentalnie ważą dużo, a na rynku niewiele.
Rodziny dzielą pamiątki na różne sposoby: losują, wybierają po kolei, zlecają wycenę i rozliczają się dopłatami. Zdjęcia i listy da się zeskanować, żeby każdy miał kopię. Przy sporze sąd w dziale spadku może przyznać konkretne przedmioty poszczególnym osobom ze spłatą pozostałych.