KrótkoSpółdzielnia mieszkaniowa to zrzeszenie członków, którego celem jest zaspokajanie ich potrzeb mieszkaniowych, przede wszystkim przez dostarczanie samodzielnych lokali i domów. Działa na podstawie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz własnego statutu.
Ustawa opisuje cel spółdzielni jako zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin przez dostarczanie lokali mieszkalnych, domów jednorodzinnych i lokali o innym przeznaczeniu (art. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych). Na wielu osiedlach z wielkiej płyty to spółdzielnia jest gospodarzem: ma administrację, konserwatorów i biuro, do którego idzie się w sprawie windy albo piwnicy.
Mieszkańcy spółdzielni nie mają jednego rodzaju prawa. Spółdzielcze lokatorskie prawo jest niezbywalne, nie przechodzi na spadkobierców i nie podlega egzekucji (art. 9 ust. 3). Spółdzielcze własnościowe prawo to ograniczone prawo rzeczowe, które można sprzedać i odziedziczyć (art. 244 kodeksu cywilnego). Do tego dochodzą lokale wyodrębnione na własność, często w tych samych blokach.
Przy opróżnianiu liczy się art. 7 ust. 1 ustawy. W ciągu trzech miesięcy po wygaśnięciu tytułu do lokalu osoby, którym przysługiwało spółdzielcze prawo, i osoby wywodzące od nich swoje prawa mają opróżnić lokal, a spółdzielnia nie musi dostarczać innego. Opróżnienie bywa też warunkiem wypłaty wartości wkładu albo prawa do lokalu.
Mylące bywa słowo „administracja”. W spółdzielni to zwykle jej własna komórka, a nie zewnętrzna firma. Tam ustala się dostęp do piwnicy, zasady korzystania z windy przy wynoszeniu mebli i miejsce na odpady wielkogabarytowe. Po śmierci członka spółdzielni rodzina ustala z nią też termin oddania kluczy.