Czym jest zapis windykacyjny?

Taki zapis da się zrobić wyłącznie w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego (art. 981¹ k.c.). Przedmiotem może być rzecz oznaczona co do tożsamości, zbywalne prawo majątkowe, przedsiębiorstwo, gospodarstwo rolne albo ustanowienie użytkowania lub służebności. Odręczna kartka z dopiskiem „pierścionek dla wnuczki” nie stworzy zapisu windykacyjnego. Co najwyżej zapis zwykły.

Różnica jest zasadnicza. Zapisobierca windykacyjny staje się właścicielem z dniem śmierci spadkodawcy i nie musi niczego żądać od spadkobierców. Gdy jednak rzecz w tym dniu do zmarłego już nie należała, bo na przykład sprzedał mieszkanie za życia, zapis jest bezskuteczny (art. 981² k.c.). Zapisobierca może zapis przyjąć albo odrzucić, na zasadach jak przy spadku, a jego nabycie potwierdza sąd lub notariusz razem z dziedziczeniem.

Zapis nie jest wolny od długów. Do działu spadku zapisobierca odpowiada za długi spadkowe solidarnie ze spadkobiercami, ale tylko do wartości otrzymanego przedmiotu według stanu i cen z chwili otwarcia spadku (art. 1034³ k.c.). Jest też doliczany przy obliczaniu zachowku.

Przykład: ojciec w testamencie notarialnym zapisał córce mieszkanie w Pabianicach, a resztę majątku zostawił trojgu dzieciom. Lokal od dnia śmierci należy do córki. Wolnostojące meble i sprzęt w środku są jednak osobnymi rzeczami. Jeśli testament o nich milczy, mogą wchodzić do spadku, o którym decydują wszyscy spadkobiercy.