KrótkoUstawowe prawo zastawu wynajmującego to zabezpieczenie czynszu i świadczeń dodatkowych zaległych nie dłużej niż rok na ruchomościach, które najemca wniósł do wynajmowanego lokalu. Powstaje z mocy prawa, bez osobnej umowy.
Podstawą jest art. 670 § 1 kodeksu cywilnego. Zastaw obejmuje rzeczy ruchome najemcy wniesione do przedmiotu najmu, z wyjątkiem rzeczy niepodlegających zajęciu. Zabezpiecza czynsz oraz świadczenia dodatkowe, z którymi najemca zalega nie dłużej niż rok. Starsze zaległości są poza nim.
Zastaw wygasa, gdy rzeczy zostaną z przedmiotu najmu usunięte (art. 671 § 1). Wynajmujący może sprzeciwić się ich usunięciu i zatrzymać je na własne niebezpieczeństwo, dopóki zaległy czynsz nie zostanie zapłacony lub zabezpieczony (art. 671 § 2). Gdy rzeczy usunięto na mocy zarządzenia organu państwowego, wynajmujący zachowuje zastaw, jeśli w ciągu trzech dni zgłosi go temu organowi (art. 671 § 3).
Zastaw nie daje prawa do sprzedaży rzeczy na własną rękę ani do zatrzymania ich na własność. Zaspokojenie z rzeczy obciążonej następuje według przepisów o sądowym postępowaniu egzekucyjnym (art. 312 w związku z art. 326 k.c.). Wywiezienie rzeczy do kontenera nie jest więc „wykonaniem zastawu”. Może za to zakończyć zabezpieczenie i rodzić odpowiedzialność za zniszczenie cudzej własności.
Przykład: najemca kawalerki w bloku wyprowadza się bez uprzedzenia, zostawia kanapę, telewizor i kilka kartonów, a czynsz zalega za dwa miesiące. Na tych rzeczach ciąży zastaw, ale droga do odzyskania pieniędzy prowadzi przez sąd i komornika, nie przez ogłoszenie na portalu z używanymi meblami.